Đặt vật phẩm ở bếp và bàn ăn: nơi khắc nghiệt nhất trong nhà
Bếp và bàn ăn là nơi cả nhà tụ lại nhiều nhất, nên cũng là nơi người ta hay muốn bày thêm một hai món. Nhưng đây đồng thời là môi trường khắc nghiệt nhất trong nhà đối với đồ vật: nóng, hơi nước, dầu mỡ, và va chạm liên tục.
Bài này nói chỗ nào đặt được, chỗ nào không, và vì sao món để ở bếp cần chọn khác hẳn món để ở phòng khách.
Bốn thứ bếp làm với đồ vật
Dầu mỡ bay hơi. Đây là thứ hại nhất và âm thầm nhất. Hơi dầu bám thành một lớp mỏng dính lên mọi bề mặt trong bán kính khá xa, rồi bụi bám vào lớp dính đó. Kết quả là món đồ ngả màu chứ không phải bẩn — và lau khăn thường không ra.
Hơi nước. Nồi mở vung, máy rửa bát mở cửa, ấm đun. Đồ gỗ nở rồi co, đồ ghép keo bong dần, kim loại có đốm.
Nhiệt. Không cần lửa chạm tới — chỉ cần đặt gần bếp thì mặt đồ đã nóng lên xuống mỗi ngày, và đó là điều kiện làm nứt đồ gỗ và làm chảy keo.
Va chạm. Bếp là nơi người ta thao tác nhanh, tay bận, xoay người liên tục. Món nào đứng trong vùng với tay thì sớm muộn cũng bị quệt.
Chỗ không nên đặt
Trên hoặc sát mặt bếp nấu. Nhiệt, lửa, và rủi ro bắt cháy với món có phần vải, giấy, dây.
Trên nóc tủ lạnh. Chỗ này rung nhẹ liên tục và ấm hơn phần còn lại của bếp — hai điều kiện xấu cộng lại, mà lại là chỗ ai cũng nghĩ tới đầu tiên vì nó trống.
Sát bồn rửa. Nước bắn nhiều hơn ta tưởng, và xà phòng bắn cùng.
Trong tầm mở của cánh tủ và cửa lò. Đây là chỗ va phổ biến nhất, và va thì đổ.
Trên mặt bàn ăn, ở giữa. Món to giữa bàn nghe hợp lý lúc bày, nhưng bữa cơm cần chỗ, và mỗi bữa lại phải nhấc đi nhấc lại — nhấc nhiều thì rơi.
Và ngay cạnh chỗ để dao.
Chỗ đặt được
Kệ hoặc hốc tường cao, ngoài vùng với tay, và cách xa bếp nấu.
Tủ có cánh kính. Đây là lời giải tốt nhất cho bếp: nhìn thấy được mà không dính dầu, không bám bụi, không bị quệt.
Mảng tường ở phía đối diện bếp nấu, gần khu ăn hơn khu nấu.
Bệ cửa sổ khu ăn, nếu không phải nơi hứng nắng gắt.
Trên bàn ăn thì chọn món thấp và món dời đi dễ — một khay nhỏ nhấc cả cụm một lần thay vì nhấc từng món.
Chọn món cho bếp: khác phòng khách ở đâu
Ưu tiên chất liệu lau được. Sứ men kín, thuỷ tinh, đá nhẵn, kim loại không lớp phủ mỏng — mấy thứ này rửa được khi bám dầu.
Tránh chất liệu hút và ngậm: gỗ mộc không phủ, vải, giấy, mây tre, đồ có len nhung lót. Nhóm này ngậm dầu rồi ngậm mùi, và không lấy ra được.
Tránh món nhiều khe rãnh sâu — dầu vào rãnh thì chỉ có tháo ra mới làm sạch được.
Tránh lớp mạ mỏng, vì lau thường xuyên là mòn.
Chọn món liền khối, đáy rộng, trọng tâm thấp — bếp là nơi có va chạm.
Và chọn món mình sẵn lòng rửa. Đây là tiêu chí thật nhất: món ở bếp cần lau thường xuyên hơn hẳn chỗ khác, nên món nào nghĩ tới việc lau đã thấy ngại thì đừng đặt ở đây.
Lau và chăm, theo nhịp riêng của bếp
Lau hằng tuần, không phải hằng tháng. Lớp dầu mỏng lau sớm thì dễ; để tích lại vài tháng thì thành lớp dính vàng phải ngâm.
Nước ấm pha chút nước rửa chén là đủ cho phần lớn món chịu nước — đây là một trong số ít chỗ trong nhà mà xà phòng lại là lựa chọn đúng, vì thứ cần gỡ là dầu.
Lau khô ngay sau đó, vì bếp vốn đã ẩm.
Món không chịu nước thì đừng đặt ở bếp ngay từ đầu — chứ không phải đặt rồi cố tìm cách lau khô.
Và kiểm máy hút mùi. Máy chạy tốt thì cả bếp đỡ bám dầu, không riêng món trưng bày. Đây là việc đem lại nhiều lợi ích nhất trong cả bài.
An toàn thực phẩm và an toàn nói chung
Không đặt đồ trưng bày lên bề mặt dùng để sơ chế. Món trưng bày không được rửa theo chuẩn đồ bếp, và đáy của nó thì bám đủ thứ.
Đồ có sơn, có lớp phủ màu, có kim loại lạ thì không dùng làm vật đựng thức ăn, dù nhìn giống bát đĩa. Đồ trưng bày làm ra để ngắm, không để ăn.
Món nhỏ rời thì tránh xa khu chế biến — thứ nhỏ rơi vào nồi là chuyện xảy ra thật.
Không để vật cản lối thoát và không che bình chữa cháy nếu bếp có.
Nhà có trẻ thì mọi thứ trên bàn ăn đều nằm trong tầm với, kể cả khi người lớn thấy nó ở giữa bàn.
Bếp mở thông với phòng khách
Kiểu bếp mở nay rất phổ biến trong căn hộ, và nó tạo ra một nhầm lẫn riêng: người ta bày theo kiểu phòng khách, nhưng môi trường thì vẫn là bếp.
Dầu bay xa hơn ta tưởng. Kệ trang trí cách bếp vài mét vẫn bám dính sau vài tháng, nhất là khi nhà hay chiên rán.
Máy hút mùi càng quan trọng hơn, vì không có tường ngăn để giữ hơi lại.
Chia vùng bằng chính món đồ: phía gần bếp thì đặt món lau được, phía xa mới đặt món đẹp mà khó lau. Cùng một căn phòng nhưng hai vùng khác nhau về độ khắc nghiệt.
Và mở cửa sổ khi nấu nếu có — việc rẻ nhất trong tất cả, mà nhiều nhà bỏ qua vì bật điều hoà.
Ba điều gọn lại
Dầu mỡ bay hơi là thứ hại nhất và âm thầm nhất — nó làm món ngả màu chứ không làm bẩn, và lau khăn thường không ra.
Tủ có cánh kính là lời giải tốt nhất cho bếp; còn nóc tủ lạnh thì tránh, dù đó là chỗ ai cũng nghĩ tới đầu tiên.
Chọn món mình sẵn lòng rửa — đồ ở bếp cần lau hằng tuần, và món nào nghĩ tới việc lau đã thấy ngại thì đừng đặt ở đây.