Đeo vật phẩm cho trẻ em: tuổi nào, dạng nào, và ba rủi ro phải loại trước khi bàn ý nghĩa
Các bài trước trong mục “Đeo và dùng hằng ngày” nói về người lớn: dị ứng, nghề nghiệp, máy bay, tập luyện, khi ngủ, khi mang thai. Bài này dành cho trẻ em, nơi chuyện đeo một món đồ có ý nghĩa đi kèm những rủi ro mà người lớn không có. Đeo vòng dâu tằm, vòng bạc, mặt dây cho trẻ là tục quen ở nhiều gia đình Việt; bài này không bảo bỏ tục, chỉ bảo làm cho an toàn.
Ba rủi ro phải loại trước khi bàn ý nghĩa
- Hóc dị vật: hạt nhỏ, mặt dây nhỏ, chuông nhỏ có thể rời ra và bị nuốt, hít vào đường thở. Trẻ nhỏ cho mọi thứ vào miệng.
- Siết: dây chuyền quanh cổ có thể vướng vào thành cũi, tay nắm, ngón tay người khác khi bế, siết lại. Vòng chật siết cổ tay, cổ chân khi trẻ lớn hoặc khi sưng.
- Dị ứng, kích ứng da: kim loại có nickel, dây nhuộm màu, hạt sơn có thể gây mẩn đỏ, ngứa trên da trẻ.
Một món đồ mang ý nghĩa bình an mà gây ra một trong ba điều trên thì đi ngược lại chính ý nghĩa đó.
🔴 Không đeo dây chuyền quanh cổ cho trẻ nhỏ khi ngủ, và tốt nhất là không đeo
Đây là điều quan trọng nhất của bài. Các khuyến cáo an toàn trẻ em ở nhiều nơi đều nhắc: không để trẻ nhỏ đeo dây chuyền, vòng cổ, đặc biệt khi ngủ hoặc khi không có người lớn trông, vì nguy cơ siết cổ và hóc. Nếu gia đình muốn giữ tục, cân nhắc:
- Thay dây chuyền bằng vòng tay, vòng chân vừa vặn, hạt to, xâu chắc.
- Hoặc không đeo lên người, mà đặt món hộ mệnh trong túi áo người lớn bế trẻ, buộc vào nôi ở chỗ trẻ không với tới, để trong phòng.
- Tháo mọi món đeo trước khi cho trẻ ngủ, kể cả ngủ trưa.
Hỏi thêm bác sĩ nhi khoa nếu bạn có băn khoăn cụ thể cho con mình.
Vòng dâu tằm
Vòng dâu tằm là món quen nhất, gồm nhiều đoạn gỗ dâu nhỏ xâu bằng dây. Theo quan niệm dân gian, gỗ dâu giúp trẻ ngủ ngon, tránh “vía”. Phần thực tế:
- Đoạn gỗ nhỏ là vật hóc nếu dây đứt. Kiểm dây thường xuyên, thay khi sờn.
- Gỗ dâu thô có thể có dằm; chọn loại mài nhẵn.
- Gỗ ướt nước bọt, mồ hôi lâu ngày có thể mốc; lau khô, thay vòng khi gỗ đổi màu, có mùi.
Vòng bạc
Vòng bạc cho trẻ cũng là tục lâu đời. Có quan niệm “bạc đen là trẻ bị trúng gió, trúng độc”. Về thực tế, bạc xỉn đen do phản ứng với lưu huỳnh trong mồ hôi, không khí; nó không phải là phép thử sức khoẻ. Trẻ có dấu hiệu ốm thì đưa đi khám, đừng dựa vào màu vòng bạc. Chọn vòng bạc:
- Bạc có nguồn gốc rõ, hạn chế hợp kim có nickel.
- Không có chuông, hạt, chi tiết nhỏ có thể rời.
- Vừa vặn: nhét lọt một ngón tay người lớn giữa vòng và da trẻ.
Theo tuổi
- Trẻ sơ sinh, dưới một tuổi: rủi ro cao nhất; nhiều gia đình chọn không đeo trên người, chỉ để món hộ mệnh trong phòng.
- Trẻ biết bò, biết đi, còn cho đồ vào miệng: chỉ vòng tay, vòng chân vừa vặn, xâu chắc, không chi tiết nhỏ; kiểm hằng ngày.
- Trẻ lớn hơn: có thể đeo nhiều dạng hơn, nhưng vẫn tháo khi chơi thể thao, bơi, ngủ.
Những lúc phải tháo cho trẻ
- Khi ngủ.
- Khi tắm, bơi (vòng chun, vòng gỗ mau hỏng; vòng trơn trượt).
- Khi đi khám, chụp chiếu, nằm viện (bài “Đồ đeo khi đi khám và nằm viện” bên trang vật phong thuỷ có chi tiết).
- Khi tay chân trẻ sưng vì côn trùng cắn, dị ứng, chấn thương.
- Khi đi nhà trẻ, nếu nhà trẻ có quy định không đeo trang sức.
Kiểm hằng ngày: ba mươi giây
Mỗi tối khi tắm cho trẻ, nhìn và sờ: dây có sờn, hạt có lỏng, da dưới vòng có đỏ, hằn không. Ba mươi giây đó phát hiện được hầu hết rủi ro trước khi chúng xảy ra.
Khi ông bà, họ hàng tặng
Quà cho cháu thường là vòng, lắc, mặt dây. Nhận với lòng biết ơn, nhưng bố mẹ là người quyết định cách dùng. Một cách nói nhẹ nhàng: “Con cất để cháu đeo khi lớn hơn chút ạ”, hoặc treo món đó cạnh nôi ngoài tầm với. Tấm lòng của người tặng vẫn được giữ, con vẫn an toàn.
Chất liệu hợp với trẻ
- Gỗ mài nhẵn: nhẹ, ấm, ít gây dị ứng; tránh gỗ sơn màu vì trẻ hay ngậm.
- Bạc có nguồn gốc rõ: phổ biến; theo dõi da nếu trẻ có cơ địa dị ứng.
- Dây: chọn dây chắc, nút buộc chặt, đầu dây được giấu kỹ; dây chun mảnh không hợp với trẻ hay giật.
- Tránh: hạt nhựa sơn nhũ, kim loại mạ không rõ nguồn gốc, chuông nhỏ, hạt nhỏ hơn đầu ngón tay trẻ.
Nếu trẻ nuốt phải một món nhỏ
Nếu nghi trẻ đã nuốt hạt, chuông, mặt dây, hoặc trẻ ho sặc, khó thở, chảy nước dãi bất thường sau khi chơi với món đeo: đưa trẻ đi cấp cứu ngay, mang theo phần còn lại của món đồ để bác sĩ biết kích thước. Đừng tự móc họng trẻ, đừng chờ xem có tự ra không. Học trước cách sơ cứu hóc dị vật cho trẻ nhỏ là điều mọi bố mẹ, ông bà nên làm, dù nhà có đeo vật phẩm hay không.
Nhà trẻ, trường mẫu giáo
Nhiều nhà trẻ không cho trẻ đeo trang sức vì lý do an toàn và vì dễ thất lạc, tranh giành giữa các bé. Hỏi trước quy định; nếu được đeo, báo cô giáo món con đang đeo, và chấp nhận rằng cô có thể tháo ra khi trẻ ngủ trưa.
Nói gọn lại
Với trẻ nhỏ, an toàn đứng trước ý nghĩa: không dây chuyền quanh cổ, tháo mọi món khi ngủ, chỉ vòng tay chân vừa vặn, xâu chắc, không chi tiết nhỏ. Bạc đen không phải phép thử sức khoẻ; trẻ có dấu hiệu ốm thì đi khám.