Đeo vật phẩm hằng ngày: dị ứng và khi nào tháo

Đeo một chiếc vòng hay một mặt dây suốt ngày, suốt năm — nghe đơn giản, nhưng có mấy chuyện thực tế mà ít nơi bán nào nói tới.

Dị ứng và kích ứng da

Đây là vấn đề phổ biến nhất và hay bị bỏ qua nhất.

Kim loại là nguyên nhân thường gặp. Một số người phản ứng với niken — kim loại có trong nhiều hợp kim rẻ tiền và cả trong một số loại thép, vàng tây. Dấu hiệu: đỏ, ngứa, nổi mẩn ở đúng vùng tiếp xúc, và thường xuất hiện sau vài ngày tới vài tuần đeo liên tục.

Dây và chỉ cũng gây kích ứng ở một số người, nhất là dây tổng hợp đeo chặt trong thời tiết nóng ẩm.

Ẩm là yếu tố làm nặng thêm. Vòng đeo chặt, mồ hôi đọng bên dưới, không có chỗ thoáng — đó là điều kiện cho kích ứng và nấm da.

Thấy dấu hiệu thì tháo ra. Đừng cố đeo tiếp với ý nghĩ "vài hôm sẽ quen". Nếu tổn thương lan rộng, chảy dịch, hoặc không đỡ sau khi đã tháo vài ngày thì đi khám da liễu — đừng tự bôi thuốc theo lời mách.

Và nói thẳng: không nên tiếp tục đeo một món gây dị ứng chỉ vì sợ tháo ra thì mất may. Đó là đánh đổi sai.

Khi nào nên tháo ra

Mấy tình huống cụ thể:

Khi ngủ — vòng và dây có thể siết, kẹt, hoặc đứt trong lúc trở mình. Với trẻ nhỏ thì đây là vấn đề an toàn nghiêm túc.

Khi tập thể thao, nâng vật nặng. Nhẫn và vòng kim loại kẹt vào máy móc hoặc thanh tạ là loại tai nạn gây tổn thương nặng cho ngón tay.

Khi làm việc với hoá chất — tẩy rửa, thuốc nhuộm, sơn. Hoá chất làm hỏng đá và kim loại, và đọng lại dưới vòng thì gây kích ứng da.

Khi tắm, bơi, xông hơi. Nước clo và nước biển ăn mòn; hơi nóng làm dây giãn và một số loại đá phai màu.

Khi bôi kem, nước hoa, xịt tóc. Bôi trước rồi đợi khô rồi mới đeo.

Trước khi chụp chiếu y tế. Nhân viên y tế sẽ yêu cầu tháo đồ kim loại — và đây là yêu cầu bắt buộc vì lý do an toàn, đặc biệt với chụp cộng hưởng từ.

Ở nơi làm việc có quy định riêng — bếp ăn, phòng sạch, cơ sở y tế, xưởng máy. Quy định đó có lý do của nó.

Trẻ nhỏ — nhóm cần cẩn thận nhất

Rất nhiều gia đình đeo vòng, dây cho trẻ. Mấy rủi ro cụ thể và có thật:

Siết cổ. Dây đeo cổ ở trẻ nhỏ có thể vướng vào cũi, xe đẩy, đồ chơi. Đây là rủi ro nghiêm trọng nhất và là lý do nhiều nơi khuyến cáo không đeo dây cổ cho trẻ dưới một tuổi.

Hóc nghẹn. Hạt nhỏ, mặt dây nhỏ, phần trang trí có thể rời ra — trẻ nhỏ cho mọi thứ vào miệng.

Siết chi. Vòng tay vòng chân quá chặt hoặc trẻ lớn nhanh mà không ai nới.

Nếu vẫn đeo thì: không đeo khi ngủ, chọn loại có khoá tự bung khi bị kéo mạnh, kiểm độ chặt thường xuyên, và kiểm xem có hạt nào lỏng không.

Và tuyệt đối không đeo vật phẩm cho trẻ với ý nghĩ nó thay được việc chăm sóc hay chữa bệnh. Trẻ ốm thì đi khám.

Giữ cho món đồ bền

Tháo ra khi làm việc nặng — va đập là nguyên nhân chính làm đá nứt mẻ.

Lau bằng khăn mềm khô sau mỗi ngày đeo, nhất là nếu ra nhiều mồ hôi.

Xâu lại dây định kỳ với chuỗi đeo hằng ngày — đừng đợi đứt. Dây mòn dần từ bên trong hạt, nhìn ngoài không thấy.

Cất riêng từng món khi không đeo, đừng để chung một hộp — các món cọ vào nhau gây xước.

Tránh nắng gắt và nhiệt — một số loại đá phai màu, và dây thì mục.

Đeo nhiều món cùng lúc

Chuyện thẩm mỹ thì tuỳ gu, nhưng có mấy điểm thực tế:

Các món cọ vào nhau — món cứng hơn làm xước món mềm hơn. Đá và kim loại đeo chung một cổ tay thì sau vài tháng thấy rõ.

Nặng tay. Nhiều vòng cùng lúc gây mỏi, và với người làm việc bằng tay thì vướng.

Về mặt quy ước thì các phái nói khác nhau về việc đeo tay nào, đeo mấy món, phối với nhau ra sao — và không có hệ nào được coi là chuẩn chung. Nếu theo thì theo một hệ cho nhất quán, đừng gom lời khuyên từ nhiều nguồn rồi tự làm khó mình.

Khi món đồ đứt hoặc rơi mất

Chuyện này luôn kéo theo lo lắng, nên nói thẳng:

Dây đứt là chuyện vật liệu. Chỉ và dây có tuổi thọ, mòn dần vì mồ hôi, ma sát và nắng. Chuỗi đeo hằng ngày mà dùng vài năm không xâu lại thì đứt là chuyện phải xảy ra.

Rơi mất thì tiếc, nhưng không cần làm gì đặc biệt. Nhà nào muốn làm gì cho yên lòng thì đó là chuyện tình cảm.

Nếu ai đó nói món đó "đã chịu thay cho bạn" rồi đề nghị mua món mới ngay — đó là bán hàng dựa trên một lúc bạn đang tiếc. Không cần quyết trong hôm đó.

Đứt thì nhặt hết hạt lại và mang đi xâu — thợ làm nhanh và chi phí thấp. Đây mới là việc thực tế cần làm.

Đeo trong công việc — mấy môi trường có quy định riêng

Nhiều nơi làm việc cấm hoặc hạn chế đeo trang sức, và lý do đều là an toàn hoặc vệ sinh chứ không phải tuỳ tiện:

Bếp ăn, chế biến thực phẩm. Nhẫn và vòng giữ vi khuẩn ở mặt trong, và hạt rơi vào thức ăn là sự cố nghiêm trọng.

Cơ sở y tế. Rửa tay không sạch được dưới nhẫn và vòng.

Xưởng máy, công trường. Vướng vào bộ phận quay là tai nạn mất ngón tay — đây là loại tai nạn có thật và xảy ra nhanh hơn người ta kịp phản ứng.

Phòng sạch, phòng thí nghiệm.

Nếu công việc của bạn thuộc nhóm này mà bạn vẫn muốn mang theo món đồ, cách nhiều người dùng: để trong ví hoặc trong túi áo thay vì đeo. Nó vẫn đi cùng bạn cả ngày.

Mua vòng: chọn cỡ và chọn dây

Hai thứ quyết định việc bạn đeo được lâu hay không:

Cỡ. Vòng quá chặt thì bí, đọng mồ hôi, dễ kích ứng; quá lỏng thì va đập nhiều và dễ tuột mất. Đo bằng cách luồn vào tay thử tại chỗ chứ đừng mua theo số ước lượng, và nhớ rằng tay thường hơi to ra trong ngày nóng.

Dây. Dây co giãn tiện đeo nhưng giãn dần và là loại hay đứt nhất. Dây có khoá bền hơn nhưng phải chọn khoá chắc. Hỏi nơi bán dùng loại dây gì và họ có xâu lại được không — nơi có dịch vụ xâu lại là nơi đáng mua hơn.

Với mặt dây thì để ý phần khoen nối — đây là chỗ mòn trước và là chỗ rơi mất mặt.

Tóm lại

Dị ứng kim loại và kích ứng da là vấn đề phổ biến nhất — thấy đỏ ngứa ở đúng vùng tiếp xúc thì tháo ra, đừng cố đeo tiếp vì sợ mất may, và không đỡ sau vài ngày thì đi khám da liễu. Tháo ra khi ngủ, khi tập nặng, khi làm với hoá chất, khi tắm bơi, và trước khi chụp chiếu y tế. Với trẻ nhỏ thì dây đeo cổ là rủi ro siết nghiêm trọng — không đeo khi ngủ, kiểm độ chặt thường xuyên, và đừng bao giờ coi vật phẩm thay được việc đi khám. Xâu lại dây định kỳ chứ đừng đợi đứt. Và khi đồ đứt hay rơi mất, đừng để ai bán cho bạn một món mới ngay lúc đang tiếc.